Waarom val je steeds op hetzelfde type partner?

"Hoe kan het dat ik wéér op iemand val die emotioneel niet beschikbaar is?" Of: "Waarom eindig ik steeds in dezelfde soort relatie?" Misschien herken je het wel. Je neemt jezelf voor dat het deze keer anders wordt. En toch lijkt er na een tijdje iets bekends te ontstaan. Niet dezelfde persoon. Wel hetzelfde gevoel. De één trekt zich terug. De ander gaat harder zijn best doen. De één verlangt naar vrijheid. De ander naar meer nabijheid. En ergens vraag je je af: Waarom gebeurt dit steeds?

Verliefd worden voelt als toeval

We denken graag dat verliefd worden spontaan gebeurt. Dat je iemand ontmoet. Er een klik is. En de rest vanzelf ontstaat. Maar aantrekkingskracht is vaak minder willekeurig dan we denken. Natuurlijk spelen humor, uitstraling of gedeelde interesses een rol. Toch is dat meestal niet het hele verhaal. Soms voelt iemand vanaf het eerste moment verrassend vertrouwd. Alsof je elkaar al veel langer kent. En juist dat gevoel is interessant.

Waarom voelt iemand zo vertrouwd?

Binnen de Imago-theorie wordt ervan uitgegaan dat we ons vaak aangetrokken voelen tot mensen die iets herkenbaars in ons oproepen. Niet omdat ze precies lijken op één van onze ouders. Maar omdat de manier waarop we ons bij hen voelen, ergens bekend is. Vanaf onze jeugd leren we namelijk hoe liefde eruitziet. Hoe er met emoties wordt omgegaan. Of er ruimte is voor verdriet. Voor boosheid. Voor aandacht. Voor afstand. Zonder dat we het doorhebben, nemen we die ervaringen mee in onze volwassen relaties. Ze vormen als het ware onze bril op liefde.

Waarom kiezen we juist díe partner?

Harville Hendrix, grondlegger van de Imago-therapie, beschrijft iets bijzonders. Volgens Harville kiezen we onbewust vaak een partner die iets in ons raakt wat we al veel langer kennen. Omdat ons brein zich aangetrokken voelt tot wat vertrouwd is. En juist daardoor komen oude gevoelens soms opnieuw naar boven.

Stel dat je als kind hebt geleerd dat je hard je best moest doen om aandacht te krijgen. Dat je pas echt werd gezien als je lief was, goed presteerde of je aanpaste. Dan kan het gebeuren dat je later verliefd wordt op iemand die zich bij spanning juist terugtrekt. Iedere keer dat je partner stil wordt, gebeurt er onbewust iets. Je voelt de behoefte om harder je best te doen. Meer uit te leggen. Meer contact te zoeken. Niet omdat je partner je bewust afwijst. Maar omdat dat oude gevoel van vroeger weer even langskomt. Je partner denkt ondertussen misschien iets heel anders. "Ik heb even rust nodig." En zonder dat jullie het doorhebben, reageren jullie allebei op iets anders. Jij reageert op een oud gevoel. Je partner reageert op de spanning van dat moment. En zo ontstaat een patroon dat veel groter voelt dan de situatie zelf.

Waarom doet dit zoveel pijn?

Dat iemand een keer stil wordt, is op zichzelf niet zo erg. Dat iemand een avond moet overwerken ook niet. Toch kan precies zo'n moment enorm binnenkomen. Het is niet alleen de gebeurtenis die pijn doet. Het is vooral de betekenis die je eraan geeft. Misschien denk je: "Zie je wel... ik ben blijkbaar niet belangrijk." Of: "Ik moet weer harder mijn best doen." Die gedachten schieten vaak razendsnel door ons heen. Zo snel, dat we ze niet eens opmerken. We voelen alleen de emotie. En reageren daarop.

Misschien gaat het niet over de ander

Als je steeds op hetzelfde type partner valt, is het verleidelijk om te denken dat je simpelweg pech hebt. Of dat je telkens de verkeerde persoon kiest. Maar misschien ligt de vraag ergens anders. Misschien is de interessantste vraag niet: "Waarom val ik steeds op hetzelfde type?" Maar: "Waarom voelt juist dit zo vertrouwd?" Dat is een heel andere vraag. En vaak ook een veel eerlijkere.

Betekent dit dat je altijd hetzelfde blijft doen?

Gelukkig niet. Want zodra je iets kunt herkennen, ontstaat er ook keuze. Je hoeft niet te vechten tegen je verleden. Je hoeft jezelf ook niet helemaal te veranderen. Maar je kunt wel nieuwsgierig worden. Naar jezelf. Naar je partner. En naar wat jullie in elkaar raken. Dat is precies waar groei begint.

Hoe kijken we hier tijdens relatiecoaching naar?

Tijdens een sessie ben ik eigenlijk zelden geïnteresseerd in wie er gelijk heeft. Of wie de ruzie begon. Ik ben nieuwsgierig naar iets anders. Waarom raakt deze situatie jullie allebei zo? Neem een stel waarbij de één zegt: "Je bent nooit thuis." De ander hoort: "Ik doe het nooit goed." Terwijl degene die de opmerking maakt eigenlijk probeert te zeggen: "Ik mis je." Dat zijn drie totaal verschillende boodschappen. En toch denken allebei de partners dat ze het over hetzelfde hebben. Dat is precies waarom veel ruzies blijven terugkomen. Niet omdat mensen niet willen luisteren. Maar omdat ze allebei een andere betekenis geven aan dezelfde situatie. Pas als je die betekenis leert uitspreken, ontstaat er iets nieuws. Niet meteen een oplossing. Wel begrip. En vanuit begrip wordt het veel makkelijker om elkaar weer te vinden.

Misschien is dit wel de mooiste gedachte

Vaak zeggen stellen na een sessie iets als: "Ik wist helemaal niet dat jij dat bedoelde." Of: "Ik dacht altijd dat jij boos op me was." Waarop de ander zegt: "Ik was helemaal niet boos. Ik voelde me vooral alleen." Dat zijn de momenten waarop er iets verandert. Niet omdat de ruzies vanaf dat moment verdwijnen. En ook niet omdat iemand ineens een ander mens wordt. Maar omdat jullie elkaar eindelijk begrijpen. Niet het gedrag. Maar wat er onder het gedrag zit. En vanaf dat moment hoef je niet meer tegenover elkaar te staan. Je kunt weer naast elkaar gaan staan. Niet tegenover het probleem. Maar samen tegenover het patroon. En misschien is dat wel de grootste kracht van een relatie. Niet dat je iemand vindt die je nooit raakt. Maar iemand met wie je steeds beter leert begrijpen wat er geraakt wordt. Want juist daar ontstaat vaak waar zoveel stellen naar verlangen:

Meer verbinding. Meer rust. Meer intimiteit.

• Waarom val ik steeds op hetzelfde type partner?

  Omdat aantrekkingskracht vaak niet alleen ontstaat door wat je leuk vindt, maar ook door wat vertrouwd voelt. We worden onbewust aangetrokken tot dynamieken die we herkennen uit eerdere ervaringen.

• Betekent dit dat ik steeds de verkeerde partner kies?

  Nee. Het betekent vooral dat bepaalde eigenschappen of patronen iets in jou raken. Dat maakt iemand niet automatisch de verkeerde partner.

• Kun je relatiepatronen doorbreken?

  Ja. De eerste stap is herkennen welke patronen steeds terugkomen. Pas als je begrijpt waarom je reageert zoals je reageert, ontstaat er ruimte om andere keuzes te maken.

• Kan relatiecoaching hierbij helpen?

  Ja. Relatiecoaching helpt om patronen zichtbaar te maken, zodat jullie elkaar beter leren begrijpen en niet steeds in dezelfde dynamiek terechtkomen.